ЖРВИ (жедел респираторлық вирустық инфекциялар) және тұмау – әлемдегі ең көп тараған жұқпалы аурулардың бірі. Жыл сайын миллиондаған адамдар осы аурулармен ауырады, әсіресе күз–қыстағы кезеңде. Симптомдары ұқсас болғанымен, ЖРВИ мен тұмау арасында маңызды айырмашылықтар бар. Оларды білу ауруды уақытында анықтауға және асқынулардан сақтануға көмектеседі.
Ол тыныс алу жолдарының түрлі вирустар туындататын ауруларының жалпы атауы. Оларды риновирустар, аденовирустар, коронавирустар (тек SARS-CoV-2 емес), парагрипп вирустары және басқа да вирус түрлері шақырады.
ЖРВИ негізгі белгілері: мұрын бітелуі, мұрынның ағуы; жөтелу; тамақтың сырқырауы немесе ауыруы; шылымдау немесе түшкіру; орташа температураның көтерілуі (көбінесе 37–38 °C дейін); жалпы әлсіздік.
ЖРВИ көбінесе біртіндеп басталып, қалыпты иммунитеті бар адамдарда жеңіл өтеді.
Тұмау – тыныс алу жолдарының вирусы, бірақ оны негізінен А, В және сирек С типтегі тұмау вирусы шақырады. Тұмау ЖРВИ-ге қарағанда ауыр өтеді және асқыну қаупі жоғары болады.
Тұмаудың ерекшеліктері: аурудың кенет басталуы; жоғары температура (38–40 °C); күшті бас ауруы; бұлшықет пен буын ауруы; өте әлсіздік сезімі; құрғақ, жәбірлі жөтел. Тұмауда мұрын бітелуі және тамақ ауруы ЖРВИ-ге қарағанда әлсіз болуы мүмкін, әсіресе алғашқы күндері.
Тұмау әсіресе балаларға, қарт адамдарға, жүкті әйелдерге және созылмалы аурулары бар адамдарға қауіпті. Мүмкін болатын асқынулар: пневмония; бронхит; құлақ қабынуы, синусит; жүрек пен өкпенің созылмалы ауруларының шиеленісуі.
Ауыз–мұрнымен ауа-тамшы жолымен жұғады. (жөтел, түшкіру, сөйлесу кезінде); байланыс арқылы (ластанған қолдар мен беттер арқылы).
Оның алдын алу үшін қолды жиі жуу; бөлмелерді желдету; ауру адамдармен жақын қарым-қатынастан аулақ болу; эпидемия кезінде маска тағу; дұрыс ұйқы және теңгерімді тамақтану.
Тұмауға қарсы вакцинация – аурудың ауыр түрлерінен қорғанудың ең тиімді жолы.
ЖРВИ мен тұмауды көбінесе симптоматикалық жолмен емдейді: демалыс, көп сұйықтық ішу, температураны төмендететін дәрілер және белгілерді жеңілдететін құралдар. Антибиотиктер вирусқа әсер етпейді, тек бактериалды асқынулар кезінде ғана дәрігер тағайындайды.
Температура 3 күннен ұзақ сақталса; тыныс алу қиындаса, кеуде ауыраса; ауру жағдайы кенет нашарласа; кіші балалар немесе қарт адамдар ауырып қалса бірден дәрігерге қаралу қажет.
ЖРВИ мен тұмау – кең тараған, бірақ потенциалды қауіпті аурулар. Өз денсаулығыңа мұқият қарау, алдын алу шараларын сақтау және дәрігерге уақытылы қаралу асқыну қаупін азайтып, тезірек сауығуға мүмкіндік береді.
Д.САБИРОВА, Беткайнар дәрігерлік амбулаториясының аға дәрігері
