Адам қай жерде жүрсе де, туған жерінің бір бөлшегін жүрегінде алып жүреді. Бұл жай ғана сөз емес – жадында, тілінде, сезімінде өмір сүретін ішкі шындық. Ал кейбіреулер үшін ол бүкіл өмірінің мәніне айналады.
Бүгін біз Қордай ауданының тумасы, кәсіпкер әрі дизайнер, Stolichnye Bliny және Biya Brand брендтерінің негізін қалаушы Рабия Мұсаевна Шинхумен таныстық.
Оның есімі Қазақстанда ғана емес, шетелде де белгілі. Ол тігетін киімдер туған жерге, мәдениет пен халық тарихына деген сүйіспеншілікке тұнып тұрғандай әсер қалдырады. Оның жолы – жай ғана табыс тарихы емес, тамырға қайта оралу тарихы.
– Дизайн саласындағы жолыңыз қалай басталды?
– Мен салт-дәстүрдің ортасында өсіп, түрлі рәсімдерді көріп, қалыңдықтардың ұлттық киімдеріне қызыға қарайтынмын. Алайда күнделікті өмірде дәстүрлі киімдер сирек қолданылатын. Сол кезде дүнген халқының мәдени ерекшеліктерін заманауи гардеробқа бейімдеу идеясы пайда болды.
Балалық шағымның әсері зор болды. Қордай – көптеген ұлт өкілдері, соның ішінде дүнгендер көп қоныстанған өңір. Мұнда мәдениет шынайы өмір сүріп, дәстүр, салт-жоралғы мен тіл ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келеді.
Ең құндысы – мәдениеттердің өзара ықпалдастығы. Мұнда қазақ, дүнген және басқа да халықтардың мәдениеті бір-біріне қарсы қойылмай, керісінше толықтырып тұрады. Бұл – құрметке, көршілікке және өзара ықпалға негізделген табиғи ынтымақтастық.
Осындай ортада адамның болмысын терең түсіну қалыптасады. Мен мәдениет шекара емес, диалог болатын ортада өстім. Сондықтан шығармашылығымда түрлі мәдени кодтардың табиғи түрде тоғысуы заңды құбылыс.
– Өз брендіңізді құруға қашан шешім қабылдадыңыз?
– Бұл шешім Астанаға көшкеннен кейін келді. Қазақстанның оңтүстігінде адамдар дүнген мәдениетімен жиірек таныс болса, солтүстік өңірлерде ол сирек кездеседі. Сол себепті халқым туралы сән арқылы айтып бергім келді – тек Қазақстанда ғана емес, бүкіл әлемге.
Маған қазақ халқының ұлттық элементтерді күнделікті киімге енгізуге деген ұмтылысы үлкен әсер етті. Сол кезде: «Неліктен дүнген мәдениетінің де осындай заманауи көрінісі жоқ?» деген ой келді.
Алғашында бұл идеяны біреу жүзеге асырады деп күттім. Кейін оны іске асыратын адамның өзім екенімді түсіндім.
– Брендіңіздің ерекшелігі неде?
– Мен XVIII ғасырдан сақталып келген дәстүрлі кестелеу өнерін заманауи киім үлгілеріне енгіземін. Бұл жай ғана сәндік элемент емес, мәдени мұра. Менің міндетім – оның мәнін сақтай отырып, қазіргі дизайнға бейімдеу.
Кейде символиканы сақтап, пішінін өзгертемін, ыңғайлылық пен минимализм қосамын. Ең бастысы – адамдар бұл киімді күнделікті кигісі келуі керек.
– Қандай элементтерді жиі қолданасыз?
– Мәдениетті ұсақ бөлшектер арқылы жеткізуге тырысамын: түймелер, кестелер, аппликациялар, силуэттер мен маталар арқылы. Көптеген идеяларды архивтік материалдардан аламын. Оларды жаңаша өңдесем де, негізін сақтап қаламын.
Мені тек дүнген мәдениеті ғана емес, Қазақстанның жалпы мәдени әралуандығы да шабыттандырады. Елдегі бейбітшілік пен келісім шығармашылығымнан көрініс табады. Кейде бір образдың өзінде бірнеше мәдени реңк кездеседі. Бұл кездейсоқтық емес, мен өскен ортаның көрінісі.
– Жаңа коллекция қалай дүниеге келеді?
– Барлығы идеядан басталады. Одан кейін эскиздер, мата таңдау, өндіріс процесі, өлшеп көру және бөлшектерді жетілдіру кезеңдері жүреді. Мен табиғи маталарды – жібек, парша, атлас қолданғанды ұнатамын. Ал қолмен кестелеу бұйымға тереңдік пен ерекше сипат береді.
– Халықаралық нарыққа шығуды жоспарлайсыз ба?
– Иә, бұл – басты мақсаттарымның бірі. Қазірдің өзінде сән көрсетілімдеріне қатысып, алғашқы қадамдарды жасап жатырмын. Біздің мәдени әралуандығымыз халықаралық алаңдарда үлкен қызығушылық тудырады.
– Қандай қиындықтарға тап болдыңыз?
– Алғашқы кезде қаржының шектеулі болуы, команда жинау және өндірісті ұйымдастыру қиын болды. Бірақ ең үлкен мәселе – дәстүрлі кестелеу техникасын меңгерген шеберлердің аздығы. Бұл мәдениеттің қаншалықты нәзік екенін көрсетті. Сондықтан өндірісті жолға қоюмен қатар, білім мен тәжірибені де үйретуге тура келді.
– Жастарға не айтқыңыз келеді?
– Ең алдымен, өзіне сенуді және өз тамырын құрметтеуді. Кім екеніңді, қайдан шыққаныңды ұмытпау өте маңызды. Біздің күшіміз сонда. Жастар өз жолымен жүруден қорықпай, таланттарын дамытып, армандары үшін еңбек етуі керек.
– Осы бағытты әрі қарай дамытасыз ба?
– Әрине. Бұл – менің өмірлік жолымның негізі. Халқымның мәдениетінде зор әлеует бар. Мен оны тереңірек зерттеп, дәстүрдің заманауи әрі өміршең бола алатынын көрсеткім келеді.
– Бір сөзбен айтқанда, шығармашылығыңызды қалай сипаттар едіңіз?
– Болмыс. Бұл – өзіңнің кім екеніңді және қайдан шыққаныңды түсіну. Бұл – тамырмен, мәдениетпен және тарихпен байланыс. Бұл жай ғана киім емес, бұл – жады.
Рабия Шинхудың тарихы – дизайнер жолынан әлдеқайда кең ұғым. Бұл мәдениеттің тек сақталып қана қоймай, жаңа мазмұнға ие болып, дамуының жарқын үлгісі. Дәстүрлер бөлмей, біріктіретін кезде, мәдениеттер жоғалмай, бір-бірін байытатын кезде шынайы құндылық пайда болады. Бәлкім, дәл осы – қазіргі Қазақстанның шынайы келбеті.
Шолпан САБАНОВА
