Жаңатұрмыс елді мекеніндегі Шәкәрім атындағы орта мектепте 8–11 сынып оқушылары арасында жасөспірімдердің құқықтық сауаттылығын арттыруға бағытталған құқықтық-танымдық байқау өткізілді.
Қазіргі қоғамда жас ұрпақтың құқықтық сауаттылығы мен азаматтық жауапкершілігін арттырудың маңызы зор. Әсіресе жасөспірімдер арасында кездесетін буллинг, бопсалау, құқық бұзушылық, интернеттегі қауіпсіздік мәселелері мен зиянды әдеттердің алдын алу – уақыт талабынан туындаған өзекті міндеттердің бірі. Осы тұрғыда өткізілген байқау оқушыларға құқықтық білімдерін тәжірибе жүзінде қолдануға, өмірде кездесуі мүмкін түрлі жағдаяттарды саралауға және дұрыс шешім қабылдаудың маңызын түсінуге мүмкіндік берді.
Аталған іс-шараның негізгі мақсаты да оқушылардың құқықтық білімін жетілдіруді көздейді.
Танымдық байқау бес кезеңнен тұрды. Әр кезең оқушылардың білімін, тапқырлығын, шығармашылық қабілетін, сыни ойлауын және топпен жұмыс істеу дағдыларын дамытуға бағытталды. Қатысушылар өзара бәсекелестік жағдайында ғана емес, бір-бірін қолдап, ортақ мақсатқа жұмыла білудің үлгісін көрсетті. Байқаудың алғашқы кезеңі «Біз – бір командамыз!» деп аталды. Бұл кезеңде командалар өз атауларын, ұрандарын атап, топ мүшелерін көпшілікке таныстырды. Оқушылар өздерінің ұйымшылдығын, бірлігін және ортақ мақсат жолында жұмыла әрекет ете алатындығын көрсетті. Шығармашылық таныстырылымдар арқылы әр команда өзіндік ерекшелігін танытып, байқауға деген дайындығы мен қызығушылығын байқатты. Келесі «Жағдаяттан жол тап» кезеңінде қатысушылар өмірде кездесуі мүмкін түрлі құқықтық жағдаяттарды талдап, олардың шешу жолдарын ұсынды. Оқушылар буллинг, бопсалау, өзгенің құқығын бұзу, киберқауіпсіздік және жасөспірімдердің жауапкершілігіне қатысты мәселелерді қарастырып, әрбір әрекеттің салдары болатынын түсіндіруге тырысты. Бұл кезең оқушылардың құқықтық тұрғыдан ойлауына, мәселені жан-жақты саралауына және күрделі жағдайда дұрыс шешім қабылдау дағдыларын қалыптастыруға ықпал етті. «Заң сөйлейді» кезеңінде командалар әлеуметтік бейнероликтерін көпшілік назарына ұсынды. Бейнероликтер арқылы оқушылар құқықтық тәртіпті сақтау, заң талаптарын орындау, интернет кеңістігінде қауіпсіздік ережелерін ұстану, зиянды әдеттерден аулақ болу және зорлық-зомбылықтың алдын алу мәселелерін көтерді. Байқаудың «Өмір көрінісі» атты келесі кезеңінде қатысушылар құқықтық тақырыпта сахналық қойылымдар көрсетті. Көріністер арқылы оқушылар күнделікті өмірде кездесетін түрлі жағдайларды бейнелеп, заңды білу мен оны құрметтеудің, өзгенің құқығына қол сұқпаудың, адамгершілік қасиеттерді сақтаудың маңызын жеткізді. Сахналық қойылымдар оқушылардың актерлік шеберлігін ғана емес, олардың мәселені түсіну, ойды әсерлі жеткізу және көрерменге тағылымды ой салу қабілеттерін де танытты. Соңғы «Заңды білесің бе?» кезеңінде командалар құқықтық білімдерін жылдам сұрақ-жауап форматында сынады. Қатысушылар заңға қатысты сұрақтарға жауап беріп, өз білімдері мен тапқырлықтарын көрсетті. Бұл кезең оқушылардың құқықтық ұғымдарды қаншалықты меңгергенін анықтап қана қоймай, алған білімдерін бекітуге және заң саласындағы танымдарын кеңейтуге жол ашты.
Әр команда берілген тапсырмаларды орындауда ізденімпаздық танытып, өз білімдері мен шығармашылық мүмкіндіктерін барынша пайдалануға тырысты. Қатысушылар үшін бұл іс-шара тек білім сайысы ғана емес, сонымен қатар құқықтық мәдениетті қалыптастыруға, азаматтық ұстанымды нығайтуға және өмірлік маңызды дағдыларды дамытуға бағытталған тағылымды кездесу болды.
Әділ-қазылар алқасының шешімімен байқау қорытындыланып, үздік нәтиже көрсеткен жеңімпаздар мен жүлдегерлер арнайы дипломдармен марапатталды.
Осындай құқықтық-танымдық іс-шаралар жас ұрпақтың бойында заңға құрмет, өз әрекетіне жауапкершілікпен қарау, өзгенің құқығын сыйлау және әділдікті бағалау қасиеттерін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Құқықтық сауатты жас – қоғамның сенімді тірегі, ал өз құқығы мен міндетін білетін ұрпақ ел болашағының жарқын болуына үлес қосады.
Заңды білу – өз құқығыңды қорғаудың негізі, ал заңды құрметтеу – әрбір саналы азаматтың міндеті!
