Қордай өңірінде өткен ғасырдың басында дүниеге келген Қырғызбай Рахимовтың өмір жолы — қазақ даласындағы қарапайым еңбек адамының биік тұлғаға айналғанының айқын көрінісі. 1907 жылы кедей шаруаның отбасында өмір есігін ашқан ол жастайынан тіршіліктің тауқыметін тартып өседі. Бар болғаны он бір жасында қолына таяқ ұстап, мал соңында жүріп еңбекке араласқан бала Қырғызбай сол кезден бас-тап маңдай тердің қадірін ұғынады.
1918 жылдан бастап шопандықты кәсіп еткен ол он жыл бойы тынымсыз еңбек етіп, дала тіршілігінің бар қыр-сырын меңгереді. Табиғаттың қатал мінезіне төтеп беру, малдың бабын табу, төзім мен сабыр — осының бәрі оның мінезін шыңдап, болашақтағы үлкен жауапкершіліктерге дайындайды.
1929 жылдан бастап егін шаруашылығына ауысып, елдің азық-түлік қорын молайтуға белсене кіріседі. Ашаршылық пен жоқшылықтың табы әлі де сейіле қоймаған кезеңде оның бұл саладағы еңбегі айрықша маңызға ие еді. Іскерлігі мен алғырлығының арқасында аз уақыт ішінде көзге түсіп, 1933–1935 жылдары ферма меңгерушісі қызметіне көтеріледі. Ал 1936 жылдан бастап колхоз басшылығына тағайындалып, 1940 жылға дейін шаруашылықты басқару жауапкершілігін абыроймен атқарады.
Қырғызбай Рахимов басқарған шаруашылық сол жылдары аудандағы ірі ұжымдардың біріне айналды. 1937 жылы қысқа мерзімді партия мектебінде білім алып, 1940 жылдан бастап партия мүшесі атанады. 1944 жылдың соңына дейін «Путь Ленина» колхозын басқарған кезеңі — оның ұйымдастырушылық қабілеті мен табандылығының жарқын дәлелі.
Ұлы Отан соғысы жылдарында ауыл шаруашылығының жүгі бірнеше есе артқаны белгілі. Майданға азық-түлік, киім-кешек, шикізат жөнелту — елдегі әрбір еңбек адамының қасиетті борышына айналды. Осындай сын сағатта Қырғызбай Рахимов басқарған колхоз мемлекеттік тапсырмаларды уақытылы әрі сапалы орындап, жеңіске өз үлесін қосты. Бұл — үнсіз, бірақ аса маңызды ерлік еді.
Алайда тағдыр тәлкегі оны басшылық қызметтен шеттетеді. Ресми себеп — білімінің жеткіліксіздігі. Дегенмен, бұл жағдай оның өмірлік ұстанымын өзгерте алмады. Мансап қуып, қызмет іздеудің орнына ол қайтадан өзіне таныс еңбекке — мал шаруашылығына оралады. Осы таңдауы оның шынайы болмысын айқындай түсті.
Көп ұзамай ол «Путь Ленина» колхозының алдыңғы қатарлы шопандарының біріне айналады. Әсіресе Аңырахай мен Райсай өңірлеріндегі малшылар қыстауларында ұзақ жылдар бойы тынымсыз еңбек етіп, дала тіршілігінің нағыз шеберіне айналды. Қарауындағы бес жүз саулықтан әр жүзінен жүз жиырма бес қозы алып, төлді аман өсіруі — сол кезең үшін өте жоғары көрсеткіш еді.
Өмірінің осы бір кезеңінде ол әкелік өнегенің де жарқын үлгісін көрсетті. Мал шаруашылығының бар қыр-сырын жетік меңгерген ол балаларына қойшы таяғын ұстатып, еңбектің қадірін іс жүзінде үйретті. Үлкен ұлы Сақтағанға шопандықтың тізгінін сеніп тапсырып, өзі оның жанында көмекші болып жүрді. Бұл — әкенің балаға қалдырған ең үлкен мұрасы, еңбекке деген адалдықтың үлгісі еді.
Құрманғали да әке жолын жалғап, Райсай–Аңырахай өңірінде «Красный октябрь» колхозында шопан болып еңбек етті. Әке өз баласының қасында жүріп, оған бағыт-бағдар беріп, тіршіліктің қыр-сырын үйретуден жалықпады.
Қыздары Дина мен Маржан да еңбек жолын малшылар арасында бастап, Райсай қыстауында ұзақ жылдар бойы дүкен ұстап, елге қызмет көрсетті. Малшыларды қажетті тұрмыстық заттармен қамтамасыз етіп, халықтың алғысына бөленді. Үлкені Зина да көрші қырғыз елінде сол салада еңбек етіп, соның бүгінде зейнетін көріп отырған жан. 85 жасқа толып, бір әулеттің ардақты анасы атанған. Ал, Дина кейіннен сауда саласында ерекше көзге түсіп, социалистік жарыстың үздігі атанып, орталықтағы Құрмет тақтасына ілінді. Бұл — әке тәрбиесінің нақты жемісі еді.
Жәрдем есімді қызы да халыққа қызмет көрсету саласында еңбек етіп, дүкен меңгерушісі қызметін атқарды. Ал Мұрат ұзақ жылдар бойы ПМК-43 мекемесінде жұмыс істеп, ел экономикасына өз үлесін қосты. Кенже ұлы Қайрат та халыққа қызмет көрсету саласында еңбек етіп, адал еңбегімен танылды.
Осылайша Қырғызбай Рахимов өз ұрпағын тек асырап қана қоймай, оларды еңбекке баулып, әрқайсысының өмірден өз орнын табуына жол ашты.
Осындай табыстары үшін ол «Озат шопан» атанып, Бүкілодақтық социалистік жарыстың белсенді қатысушысына айналды. Ерен еңбегі ескеріліп, «Құрмет белгісі» орденімен марапатталуы — оның ұзақ жылғы еңбегіне берілген лайықты баға.
Замандастарының естеліктерінде оның адамгершілігі, кеңпейілдігі мен қарапайымдылығы ерекше аталады. Қиын-қыстау кезде қол ұшын созып, айналасына жанашырлық танытқан жан ретінде ел жадында қалды. Ауылдың тұрмысын жақсарту жолында да бірқатар игі істердің бастамашысы болғаны айтылады.
Өмірінің соңына дейін ат үстінен түспей, еңбекпен біте қайнасқан жан 1981 жылдың мамыр айында дүние салды. Ол жетпіс төрт жасқа дейін бір күн де қол қусырып отырмаған еңбек адамы ретінде есте қалды.
Қырғызбай Рахимовтың ғұмыры — атақ пен мансаптың емес, маңдай тер мен адал еңбектің күшімен биікке жетуге болатынын дәлелдейтін тағылымды жол. Оның өмірі — кейінгі ұрпақ үшін үнсіз үлгі, сарқылмас өнеге.
Жандос ОМАРОВ
