Зиянкестермен күрес туралы сөз болғанда, көпшілігіміз тракторларды, бүріккіш техникаларды және ұлан-ғайыр егістік алқаптарын елестетеміз. Алайда болашақ өнім үшін нағыз күрес тек жерде ғана емес, аспанда да жүріп жатқанын көп адам біле бермейді.
Осы жұмысты өз көзімізбен көру үшін таң әрең атпай тұрып тіршілік қызатын орынға аттандық. Дәл осы жерде, Қордай ауданында, бүгін ауыл шаруашылығы алқаптарын ең қауіпті зиянкестердің бірі – шегірткеден қорғауға бағытталған ауқымды науқан жүргізілуде.
Таңғы сағат бестің шамасы. Тұрғындар енді ғана оянып жатқанда, мамандар кезекті ұшуға дайындалып жатыр. Сарыбұлақ ауылдық округінің маңындағы шағын алаңда бізді халық арасында еркелетіп «кукурузник» аталып кеткен аңызға айналған АН-2 ұшағы күтіп тұрды.
Шынымды айтсам, ұшақ бортына көтерілген сәтте аздап толқыдым. Авиацияны жерден бақылау бір басқа да, бірнеше минуттан кейін егістік үстімен ең төмен биіктікте қалықтайтын ұшақтың ішінде болу мүлде бөлек әсер екен.
Ұшқыштар өз орындарына сабырмен жайғасты. Олар үшін бұл – күнделікті жұмыс. Ал біз үшін зиянкестермен күрестің қыр-сырын көруге берілген ерекше мүмкіндік.
Қозғалтқыш үдей түседі. Тағы бір сәтте жер алыстай бастады. Иллюминатордан егістік алқаптары, жолдар мен техникалар көрінеді. Ал алда қорғауды қажет ететін ондаған гектар ауыл шаруашылығы жерлері жатыр.
Ұшақ жерден небәрі бірнеше метр биіктікте ұшады. Осындай биіктіктен жұмыстың ауқымы ерекше сезіледі. Егістіктер көз жеткен жерге дейін созылып жатыр, ал ұшқыш әуе кемесін белгіленген бағытпен сенімді түрде жүргізуде.
Сену қиын болғанымен, бір ғана ұшу барысында шамамен жүз гектар жер өңделеді.
— Өз жұмысымды өте жақсы көремін, – дейді ұшқыш Савелий келесі ұшуға дайындық кезінде.
– Біздің компания тек зиянкестермен күреспен ғана айналыспайды. Сонымен қатар әуеден бақылау түсірілімдерін жүргіземіз, аумақтарды санитарлық өңдеуге қатысамыз, жануарларды есепке аламыз. Мысалы, өткен жылы киіктердің санын есептеумен айналыстық. Аспандағы жұмыс ешқашан бірсарынды болмайды.
Биіктен қарағанда шегірткемен күрестің неге осындай ауқымды шараларды талап ететіні анық байқалады. Шағын ғана ошақтың өзі қысқа уақыт ішінде егістікке, жайылымдарға және шабындықтарға үлкен қауіп төндіруі мүмкін.
Мамандардың мәліметінше, биыл Қордай ауданында мыңдаған гектар жер зерттелді. Ауыл шаруашылығы алқаптарын қорғау үшін бірден бірнеше әдіс қолданылуда: авиациялық өңдеу, жерүсті техникасы, аэрозольді қондырғылар және заманауи ұшқышсыз аппараттар.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитетінің Қордай аудандық аумақтық инспекциясының басшысы Талант Әлмежановтың айтуынша, ауданда италиялық прусқа қарсы жалпы көлемі 10 мың гектардан астам жер өңделуі жоспарланған. Жұмыстың едәуір бөлігі қазірдің өзінде орындалған.
Жерге қонғаннан кейін күтпеген бір ой келеді: шегірткемен күрес – жай ғана егістікке дәрі себу емес. Бұл – агрономдар, фитосанитарлық мамандар, механизаторлар, ұшқыштар және ондаған басқа да қызметкерлер жұмылған үлкен жүйе.
Аудан тұрғындарының көпшілігі күнделікті тіршілігімен айналысып жүрген кезде, олар күзде мол өнім жиналуы үшін көзге көрінбейтін еңбектерін жалғастыруда.
«Шегірткеден қорыққан адам егін екпейді» дейді. Ұшақ бортына мініп, бұл жұмысты өз көзіңмен көргенде, Қордайдың диқандары қиындықтан қорқатын жандардың қатарына жатпайтынын түсінесің. Мұнда мәселенің алдын алып әрекет етуге дағдыланған. Сондықтан бүгінгі күні өнім үшін күрес жерде ғана емес, аспанда да жүріп жатыр.
Шолпан САБАНОВА,
фото Айбек НӘКЕН
